Forfaiting
Obecnie nieodłącznym elementem prowadzenia działalności gospodarczej staje się problem zarządzania ryzykiem walutowym. Na wstępie należy określić czym tak naprawdę jest ryzyko zmiany kursu walutowego? IPO.pl wyjaśnia, iż potocznie określa się go jako niebezpieczeństwo związane z wyceną denominowanych w walutach obcych pozycji pasywów i aktywów czyli wszelkich zobowiązań, należności, środków pieniężnych czy papierów wartościowych. Każde przedsiębiorstwo, które zawiera transakcje w walutach obcych narażone jest na tego rodzaju ryzyko.
Forfaiting (od fr. a forfait) oznacza skup wierzytelności ryczałtem, całego pakietu zobowiązań reprezentujących określone przedsięwzięcie finansowe - polega na zakupie przez instytucję finansową lub bank (forfaitera) pojedynczych, średnio- lub długoterminowych wierzytelności handlowych (skupowania wierzytelności) przed terminem ich płatności z wyłączeniem prawa regresu w stosunku do eksportera. Takie wierzytelności powinny być odpowiednio zabezpieczone, np. wekslem.
Nabywanie wierzytelności jest ostateczne. To oznacza, że forfaiter przejmuje na siebie całe ryzyko odzyskania pieniędzy od dłużnika. Forfaiting dotyczy dużych transakcji, dużych kwot i dość długich terminów. Z reguły jest wykorzystywany w obrocie międzynarodowym.
Umowa forfaitingu może być zawarta w dowolnej formie, nawet dorozumianej, jednak najczęściej ze względu na pewność obrotu, strony zawierają ją w formie pisemnej. W związku z brakiem odrębnych regulacji, strony umowy forfaitingu ponoszą odpowiedzialność na zasadach ogólnych, a więc znajdą tu zastosowanie przepisy regulujące odpowiedzialność kontraktową oraz deliktową.
- wierzytelności handlowe z tytułu sprzedaży wyrobów bądź świadczenia usług – zakupywane sa przed terminem płatności z pobraniem odsetek stanowiących wynagrodzenie kupującego i przejściem ryzyka wypłacalności dłużnika
- wierzytelności z weksli własnych i trasowanych – zakup przed terminem płatności z pobraniem odsetek dyskontowych bez prawa regresu do podmiotu przenoszącego prawa z weksla
- wierzytelności z akredytyw finansujących transakcje eksportowe
- wierzytelności z leasingu finansowego – zakup rat leasingowych przed terminem ich płatności z potrąceniem opłaty i przyjęciem ryzyka wypłacalności leasingobiorcy
W Polsce forfaiting znalazł głównie zastosowanie w obrotach zagranicznych, choć niektóre instytucje oferują również forfaiting krajowy.
Koszty forfaitingu są niestety wysokie. Składają się na nie trzy zmienne.
Pierwszą jest dyskonto wierzytelności. Jest to ustalona stopa procentowa liczona dla całego okresu kredytowania wynikającego z weksla. Dyskonto jest zyskiem forfaitera.
Druga to prowizja za zaangażowanie. Jest to premia dla forfaitera, który wykonuje wiele czynności sprawdzających, oceniających rynek, zanim dojdzie do podpisania umowy.
Trzecia to opłata manipulacyjna, która pobierana jest z tytułu złożonego przez eksportera zlecenia na nabycie wierzytelności. Jest to pewna nadwyżka nad aktualną stopą dyskonta w stosunku rocznym.
Istnieją różne rodzaje forfaitingu:
Jeżeli forfaiter przejmie na siebie ryzyko niewypłacalności dłużnika (w tym również ryzyko nieterminowego regulowania należności), to jest to forfaiting właściwy. Forfaiting niewłaściwy oznacza, że forfaiter tego ryzyka na siebie nie bierze.
W przypadku, gdy forfaiter kupuje wierzytelność bezpośrednio od sprzedawcy towarów i usług, mówi się o forfaitingu bezpośrednim. Do umowy forfaitingu pośredniego dochodzi wówczas, gdy forfaiter nabywa wierzytelność za pośrednictwem innej instytucji, czyli gdy zagraniczna firma forfaitingowa korzysta w kraju eksportera z pośrednictwa działającego na jej rachunek lokalnego forfaitera.
Jeżeli kontrahenci pochodzą z różnych krajów, mówimy o forfaitingu międzynarodowym. Forfaiting krajowy występuje wówczas, gdy strony działają na terenie jednego kraju. W ramach forfaitingu międzynarodowego można wyróżnić forfaiting eksportowy (polski eksporter) i importowy (polski importer).
Forfaiting jawny oznacza, że dłużnik został poinformowany o zawarciu umowy forfaitingowej. Jeżeli dłużnik nie zostanie powiadomiony o tym, że transakcja została objęta umową forfaitingową, to jest to forfaiting ukryty.
Jeżeli jesteś eksporterem, forfaiting będzie dla Ciebie korzystny, ponieważ jest najszybszym sposobem finansowania Twoich transakcji. Dzięki wcześniejszemu otrzymaniu należności poprawisz swoją płynność finansową.
Forfaiting wyeliminuje ryzyko związane z transakcją (np. ryzyko niewypłacalności kontrahenta) i pozwoli uniknąć potrzeby zaciągania kredytu dla sfinansowania odroczonych wierzytelności.
Korzystając z forfaitingu jako eksporter, firma ponosi odpowiedzialność tylko za autentyczność i poprawność dokumentów handlowych prezentowanych do forfaitingu, poprawne zabezpieczenie się w kontrakcie handlowym oraz za wiarygodność żądania zapłaty.
W forfaitingu stosuje się standardowe dokumenty funkcjonujące w handlu zagranicznym i prostą procedurę realizacji. Dodatkowo, dzięki forfaitingowi można zaoferować kontrahentowi korzystne warunki płatności (czyli kredyt kupiecki - odroczenie płatności). Ryzyko kursu walutowego ogranicza się do okresu od dnia zawarcia kontraktu handlowego do daty dyskontowania.
ZALETY I WADY FORAFAITINGU
- zwiększenie płynności- zamiana terminowych wierzytelności na gotówkę
- pozbycie się wszelkiego ryzyka komercyjnego
- uproszczenie bilansu płatniczego przez pozbycie się wierzytelności terminowych
- zmniejszenia nakładów na zarządzanie wierzytelnościami
- ujemną stroną są stosunkowo wysokie koszty - prowizje na gwarancje bądź awale pierwszorzędnego banku, odsetki dyskontowe dla firmy forfaitingowej
Daria Cwen
Kierownik Biura Windykacji
